Anatomy of Political Melancholy by Virginia Spanaki

In the column Art visits from time to time I am going to welcome reviews by other friends/curators. The first one to write is Virginia Spanaki, a friend and colleague. Below the review in English follows its translation in Greek.


Anatomy of Political Melancholy


February 28th – April 13th, 2019

Curator: Katerina Gregos

Athens Conservatory, event hall Ω2

Organized by Schwarz Foundation

Visiting date: April 12th – 13th, 2019

Anatomy of Political Melancholy: a title whose meaning we can only vaguely grasp with the mind. Political Melancholy: a feeling that seems to mean something to us, but would most likely mean nothing during a precedent era. I associatively ended up thinking that it might have something to do with the disappointment, the resignation and the resulting apathy experienced by many people, in front of a – phenomenally? – incontrollable situation, and was confirmed right from the first artwork of this exhibition. I unconsciously smiled in front of a series of pre-election poster photographs of Marine Le Pen (Tom Malloy, Candidate), most of which bore pernicious interventions by citizens, reflecting «a strange confluence between nationalism, misogyny, iconoclasm and political division in a landscape which has become increasingly polarised… in the whole of Europe»[1].


I then stood awkwardly in front of the seven screens of Adrian Melis (Ovation), where the temporary residents of various parliaments applauded themselves infinitely, with a look of success on their face, as if they managed to save the world for one more day. While sinking in the video loop, I tried to remember just this one time that all these politicians received their citizens’ applause for making a decision in their favor.


In Impotence of Ariane Loze, four diverse characters, of divergent beliefs, discuss and develop their views on the stress that every day life applies on young people: work, social media, politics. Loze, mainly a video performer with studies in filmmaking, degrades cinematography in its core components: she directs, records and edits the characters she interprets herself. Scenography and costumes are plain and the only way for the viewer to distinguish the diversity of the characters, is to watch the movie.


The most impressive work for me was Nestori Syrjälä’s Raimo S video, in which an actor portrays former Finnish Minister of the Interior Raimo Sailas at an advanced age, making an account of his life – work. Gradually, this introspection stresses him more and more, and as the uncomfortable moments of silence augment, he ends up questioning himself: the motives and intentions that have rendered him complicit in a galloping ecological crisis (rather) without return.


The Ω2 space of the Athens Conservatory itself fully served the purpose of the exhibition. Visitors walked freely through dark and sometimes narrow passages from one space to the next, to discover the artworks and listen to the stories of their protagonists. The walls that leave visible the building material (sometimes cement and sometimes brick), the pylons of the basement, the rotation of small and larger spaces, give some sense of hesitation to the traffic flow, as if moving through the narrow alleys at the rear of the buildings of some world capital, which often contradict their imposing facades. The gloomy lighting (with the exception of the altering natural light from the patio, and the quietness in the room increased the sense of stagnation caused by the recurring sounds of the video-installations.) This stagnation is the product of the political disappointment of the present historical moment, that the exhibition has attempted to capture and demonstrate, and, if possible, to awaken visitors towards social activation and active citizenship.


The following day, the last of the exhibition, I attended the tour of curator Katerina Gregos, who talked both about the political dimension she seeks to attribute to her work, as well as the source of inspiration for the current title[2]. She then presented the majority of the artworks through the perspective that led her to include them in this exhibition. At the reception, Katerina Zacharopoulou, responsible for the exhibition’s educational program, welcomed the visitors surrounded by postcards, ready to be sent by post to the political personality of the visitor’s choice, along with his message (message of disappointment? request? demand?), thus encouraging visitors to share their socio-political concerns – and their often contradictory views, as inspired by the works of art.




Katerina Apostolidou, If you only keep your eyes open… (2017), video-installation

Marc Bauer, Prologue, Last days of February 2019, Athens (2019), wall-mounted design installation, drawings

Sara Sejin Chang (Sara van der Heide), Brussels (2016), short film

Marianna Christofidou, It exhausts my elbow (2018 – ongoing), 16mm film, slides, rhizographic prints

Depression Era, Tourists (2015 – 2018), posters, vinyl letters

Eirene Efstathiou, How things are made (2017), mixed media

Eirene Efstathiou, Artifacts (for the Revolution), mixed media

Marina Gioti, The Invisible Hands (2017), documentary

Jan Peter Hammer, Jungle Book (2013 – 2015), video

Sven Johne, Dear Vladimir Putin (2017), video

Yorgos Karailias, EstrangeR (2013 – 2014), photography

Spiros Kokkonis, Müdigkeitsgesellschaft (2017), video

Ariane Loze, Impotence (2017), movie

Adrian Melis, Ovation (2013 – ongoing), video

Tom Malloy, Motto (2016), video slide show

Tom Malloy, Poster (2016), woodcutting matrix

Tom Malloy, Candidate (2012), 47 color photographs

Dimitris Mitas, Mauve (2015 – 2019), inject print on aluminium

Jennifer Nelson, Untitled (Mesogheia) (2016), paper sculpture

Jennifer Nelson, Democracy is a party (2018), video

Yorgos Prinos, Prosaic (2009 – ongoing), photography

Chrysa Romanos, Luna Park International (1965), collage on canvas

Hans Rosenström, Shells within Shells (2012/2019), ηsound installation

Georges Salameh, Cavafy (1999), photography

Nestori Syrjälä, Raimo S (2014), video

Nestori Syrjälä, Stele (2016), sculpture installation

Thu Van Tran, Instant Happiness (2009/2018), mixed media

Dimitris Tsoumplekas, Texas – the problem with our current situation (2010 – 2013), photo book and double 35mm slide projection

Bram Van Meervelde, Untitled (2015), mixed media on metallic and ceramic plates

Bram van Meervelde, Union of Individualists, sculpture in vitrine

[1] Exhibition Catalogue, p.67

[2] According to K. Gregos’ introduction in the exhibition’s catalog: «Philosopher Lieven de Cauter calls this sense of disillusionment ‘political melancholy’: a sinking feeling borne from frustration, anger, despair, mistrust, sadness and hopelessness. This exhibition is inspired by his text Small Anatomy of Political Melancholy”.

23915591_1535248349891793_2110630364598549536_nVirginia Spanaki is a young and active Historian of Art. Completing her BA in History and Art Theory at the Department of Plastic Arts and Sciences of the University of Ioannina, she was awarded her MA in History of Art at the Department of History and Archeology of the Aristotle University of Thessaloniki. From 2011 to 2013, she taught art in Thessaloniki (Teloglion Foundation of Arts of the Aristotle University of Thessaloniki) and from 2014 until 2015 she lived and worked in London (British Museum, Tower Bridge Exhibition, Buckingham Palace) mainly as a guide to periodical and permanent exhibitions.
She lives and works in Thessaloniki, while at the same time she is attending the MPC Museology – Culture Management at the Department of Architecture of the Aristotle University of Thessaloniki, as a scholar of the Nikos Daskalandonakis Foundation – NDF. Her research interests focus on issues of museological design of accessible and comprehensible reports able to attract the general public and make artistic creation a means of communication and reflection.

Ανατομία Πολιτικής Μελαγχολίας

28 Φεβρουαρίου – 13 Απριλίου 2019

Επιμέλεια: Κατερίνα Γρέγου

Ωδείο Αθηνών, πολυχώρος εκδηλώσεων Ω2

Διοργάνωση: Ίδρυμα Schwarz

Ημερομηνία επίσκεψης: 12 και 13 Απριλίου, 2019

Ανατομία Πολιτικής Μελαγχολίας: ένας τίτλος το νόημα του οποίου μπορούμε να συλλάβουμε αμυδρά με το μυαλό μας. Πολιτική μελαγχολία: ένα συναίσθημα που για μας κάτι φαίνεται να σημαίνει αλλά που πιθανόν να μην σήμαινε τίποτα σε μια προηγούμενη εποχή. Συνειρμικά κατέληξα ότι σχετίζεται με την απογοήτευση, την παραίτηση και συνεπαγόμενη απάθεια που βιώνει πολύς κόσμος μπροστά σε μια – φαινομενικά; – ανεξέλεγκτη κατάσταση, και επιβεβαιώθηκα ήδη από το πρώτο έργο της έκθεσης. Χαμογέλασα ασυναίσθητα μπροστά σε μια σειρά από φωτογραφίες προεκλογικών αφισών της Μαρίν Λεπέν (Tom Malloy, Candidate),  οι περισσότερες με αλλοιωτικές παρεμβάσεις από πολίτες, οι οποίες αντανακλούν «μια περίεργη σύμπλευση εθνικισμού, μισογυνισμού, εικονοκλασίας και πολιτικής διαίρεσης σε ένα αυξανόμενα πολωμένο τοπίο, …σε όλη την Ευρώπη»[1].

Στάθηκα αμήχανα μπροστά στις επτά οθόνες του Adrian Melis (Ovation), όπου οι προσωρινοί κάτοικοι διαφόρων κοινοβουλίων αυτό-χειροκροτούνταν αέναα, με ένα μειδίαμα επιτυχίας στα πρόσωπά τους, σα να κατάφεραν για άλλη μια μέρα να σώσουν τον κόσμο. Όσο βυθιζόμουν στη λούπα των βίντεο, προσπαθούσα να θυμηθώ έστω μια φορά που όλοι αυτοί οι πολιτικοί να έλαβαν το χειροκρότημα των πολιτών επειδή πήραν κάποια απόφαση υπέρ τους.

Στο Impotence της Ariane Loze, τέσσερις διαφορετικοί χαρακτήρες, με αποκλίνουσες πεποιθήσεις, συζητούν και αναπτύσσουν την άποψή τους για την πίεση που ασκεί η καθημερινότητα στους νέους: εργασία, social media, πολιτική. Η ίδια η Loze, video performer κατά κύριο λόγο με σπουδές στη σκηνοθεσία, αποδομεί τον κινηματογράφο στα βασικά του συστατικά: η ίδια σκηνοθετεί, βιντεοσκοπεί  και μοντάρει τους χαρακτήρες που η ίδια ερμηνεύει. Τα σκηνικά και τα κοστούμια είναι λιτά και ο μόνος τρόπος για τον θεατή να αντιληφθεί τη διαφορετικότητα των χαρακτήρων, είναι να παρακολουθήσει την ταινία.

Το πιο επιβλητικό έργο για μένα στάθηκε το βίντεο Raimo S του Nestori Syrjälä, στο οποίο ένας ηθοποιός υποδύεται τον πρώην Υπουργό Εσωτερικών της Φινλανδίας Raimo Sailas σε προχωρημένη ηλικία, να πραγματοποιεί έναν απολογισμό του έργου του. Σταδιακά αυτή η ενδοσκόπηση τον προβληματίζει και τον βαραίνει όλο και περισσότερο, ενώ, καθώς οι πνιγηρές στιγμές σιωπής του αυξάνονται, καταλήγει στην αμφισβήτηση του ίδιου του εαυτού του: των κινήτρων και των προθέσεων που τον κατέστησαν συνένοχο μιας καλπάζουσας οικολογικής κρίσης, (μάλλον) χωρίς επιστροφή.

Ο ίδιος ο χώρος Ω2 του Ωδείου Αθηνών εξυπηρέτησε στο έπακρο το σκοπό της έκθεσης. Οι επισκέπτες κινούνταν ελεύθερα μέσα από σκοτεινά και στενά – κάποιες φορές – περάσματα από τον ένα χώρο στον άλλο, για να ανακαλύψουν τα έργα και να ακούσουν τις ιστορίες των πρωταγωνιστών τους. Οι τοίχοι που αφήνουν ορατό το οικοδομικό υλικό (άλλοτε τσιμέντο και άλλοτε τούβλο), οι πυλώνες του υπογείου, η εναλλαγή μικρών και μεγάλων χώρων, προσδίδουν κάποιο δισταγμό στη ροή της κίνησης, σα να κινείται κανείς στα στενά σοκάκια στο πίσω μέρος των κτιρίων κάποιας μεγαλούπολης που συχνά έρχονται σε αντίθεση με τις επιβλητικές προσόψεις τους. Ο χαμηλός φωτισμός (με εξαίρεση το μεταβαλλόμενο φυσικό φως από το αίθριο, και η ησυχία στο χώρο ενέτεινε την αίσθηση της στασιμότητας που προκαλούν οι επαναλαμβανόμενοι ήχοι των βίντεο – εγκαταστάσεων. Αυτή ακριβώς η στασιμότητα είναι το προϊόν της πολιτικής απογοήτευσης της παρούσας στιγμής που η έκθεση επιχείρησε να συλλάβει και να καταδείξει, και – ει δυνατόν – να αφυπνίσει στην κατεύθυνση της κοινωνικής δραστηριοποίησης και ενεργής συμμετοχής των πολιτών.

Την επόμενη μέρα, τελευταία της έκθεσης, παρακολούθησα την ξενάγηση της επιμελήτριας Κατερίνας Γρέγου, η οποία μίλησε τόσο για την πολιτική διάσταση που επιδιώκει να δίνει στη δουλειά της, όσο και για την πηγή έμπνευσης του τίτλου της παρούσας[2]. Κατόπιν, παρουσίασε το σύνολο σχεδόν των έργων μέσα από την οπτική εκείνη που την οδήγησαν να τα συμπεριλάβει στην έκθεση αυτή. Στην υποδοχή, η Κατερίνα Ζαχαροπούλου, υπεύθυνη για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της έκθεσης, υποδεχόταν τον κόσμο περιτριγυρισμένη από καρτ ποστάλ, έτοιμες να σταλούν ταχυδρομικά στο πολιτικό πρόσωπο της επιλογής του επισκέπτη, μαζί με το μήνυμά του (μήνυμα απογοήτευσης; αίτημα; απαίτηση; συμβουλή;) ενθαρρύνοντας έτσι τους επισκέπτες να μοιραστούν τις κοινωνικοπολιτικές τους ανησυχίες – και τις συχνά αντιφατικές απόψεις τους, εμπνεόμενοι από τα έργα τέχνης.

Κατάλογος έργων:

Κατερίνα Αποστολίδου, Μη ξεχνάς ποτέ να κοιτάς γύρω σου… (2017), βίντεο-εγκατάσταση

Marc Bauer, Prologue, Last days of February 2019, Athens (2019), επιτοίχια σχεδιαστική εγκατάσταση, σχέδια

Sara Sejin Chang (Sara van der Heide), Brussels (2016), ταινία μικρού μήκους

Μαριάννα Χριστοφίδου, It exhausts my elbow (2018 – σε εξέλιξη), φιλμ 16mm, διαφάνειες, ριζογραφικές εκτυπώσεις

Depression Era, Τουρίστες (2015 – 2018), αφίσες, γράμματα βινυλίου

Ειρήνη Ευσταθίου, How things are made (2017), μικτή τεχνική

Ειρήνη Ευσταθίου, Artifacts (for the Revolution), μικτή τεχνική

Μαρίνα Γιώτη, The Invisible Hands (2017), ντοκιμαντέρ

Jan Peter Hammer, Jungle Book (2013 – 2015), βίντεο

Sven Johne, Dear Vladimir Putin (2017), βίντεο

Γιώργος Καραηλίας, EstrangeR (2013 – 2014), φωτογραφίες

Σπύρος Κοκκώνης, Müdigkeitsgesellschaft (2017), βίντεο

Ariane Loze, Impotence (2017), ταινία

Adrian Melis, Ovation (2013 – σε εξέλιξη), βίντεο

Tom Malloy, Motto (2016), video slide show

Tom Malloy, Poster (2016), μήτρα ξυλογραφίας

Tom Malloy, Candidate (2012), 47 έγχρωμες φωτογραφίες

Δημήτρης Μύτας, Μωβ (2015 – 2019), φωτογραφία σε αλουμίνιο

Jennifer Nelson, Untitled (Mesogheia) (2016), κατασκευή από χαρτί

Jennifer Nelson, Democracy is a party (2018), βίντεο

Γιώργος Πρίνος, Prosaic (2009 – σε εξέλιξη), φωτογραφία

Χρύσα Ρωμανού, Luna Park International (1965), κολάζ σε μουσαμά

Hans Rosenström, Shells within Shells (2012/2019), ηχητική εγκατάσταση

Γιώργος Σαλαμέ, Cavafy (1999), φωτογραφία

Nestori Syrjälä, Raimo S (2014), βίντεο

Nestori Syrjälä, Stele (2016), γλυπτική εγκατάσταση

Thu Van Tran, Instant Happiness (2009/2018), μικτή τεχνική

Δημήτρης Τσουμπλέκας, Τέξας – το πρόβλημα με τη δική μας κατάσταση τώρα (2010 – 2013), βιβλίο και διπλή προβολή slide 35mm

Bram Van Meervelde, Untitled (2015), μικτή τεχνική σε μεταλλικά και κεραμικά πιάτα

Bram van Meervelde, Union of Individualists, γλυπτό σε βιτρίνα

[1] Κατάλογος έκθεσης, σ.67

[2] Σύμφωνα με τον πρόλογο της Κ. Γρέγου στον κατάλογο της έκθεσης: «Ο φιλόσοφος Lieven de Cauter ονομάζει ‘πολιτική μελαγχολία’ το αίσθημα ψυχολογικής βύθισης: ένα μίγμα ενόχλησης, θυμού, απελπισίας, δυσπιστίας, λύπης και εγκλωβισμού. Η έκθεση έχει εμπνευστεί από το κείμενό του Μικρή Ανατομία της Πολιτικής Μελαγχολίας».

One comment


Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:


Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s